Reclame zien nadat je bij een winkel bent geweest? Dat werkt zo

4 min leestijd

Veel mensen kennen het: je loopt een winkel binnen, pakt je iPhone uit je broekzak en een paar uur later zie je op sociale media advertenties van die winkel. Is dat toeval, of is er toch meer aan de hand? Het goede nieuws is dat je iPhone jou niet afluistert. Dat je advertenties ziet van een winkel die je net voorbij bent gelopen, komt door een combinatie van locatiegegevens, apps, netwerken en slimme marketing.

Hoe je iPhone weet waar je bent geweest

Je iPhone weet verrassend veel over waar je je nu bevindt, ook als je geen navigatie gebruikt. De iPhone is uitgerust met een gps-chip, waardoor het toestel altijd weet waar je je bevindt. Dat is niet alleen handig voor het navigeren, je kunt op deze manier bijvoorbeeld ook je locatie delen met vrienden. Verder maakt de iPhone gebruik van wifi-netwerken, bluetooth beacons en zendmasten. Op deze manier kan het toestel bepalen waar je je bevindt. Zelfs als je in een gebouw met slecht bereik bent, kan je iPhone redelijk nauwkeurig inschatten in welk gebouw of in welke winkel je nu staat.

Als je naar een elektronicazaak gaat, mag je vaak gebruikmaken van hun gratis wifi-diensten. Je iPhone scant voortdurend dit soort netwerken, ook als je er niet mee verbonden bent. Apple en andere partijen hebben databases waarin staat dat een wifi-signaal bij een bepaalde locatie hoort. Heeft je iPhone een bekend wifi-netwerk opgepikt, dan trekt je toestel de conclusie dat je je nu op die locatie bevindt.

Verder zijn er ook winkels die gebruikmaken van bluetooth beacons. Dit zijn kleine zendertjes die continu een signaal uitzenden. Apps die toestemming hebben voor bluetooth en locatiebepaling, pikken dat signaal op en kunnen precies meten hoever je bij deze beacon vandaan staat. Zo weet een app als Facebook precies of je in de winkel stond, of in de straat ernaast.

De rol van apps en sociale media

Ondanks dat Apple belooft dat je privacy altijd op orde is, verzamelen apps vaak meer informatie dan je zou willen. Veel apps vragen toestemming voor locatiegegevens. In de meeste gevallen kun je deze gegevens op ‘altijd’ of ‘alleen bij gebruik’ zetten. Het is belangrijk dat je bij deze vraag goed nadenkt of je een app als Facebook of Instagram wel toestemming wilt geven voor locatiebepaling. Dit soort diensten zijn berucht vanwege hun uitgebreide dataverzameling. 

Geef je Facebook toestemming om je locatie te gebruiken, dan kan Facebook zien waar je bent geweest. Niet meteen live, maar wel achteraf. Zo kunnen apps bepalen of je bij een supermarkt of fysiek casino bent geweest. Ook als je gaat surfen, laat je digitale sporen achter. Bijvoorbeeld bij goksites zonder CRUKS. De kans is groot dat als je naar deze websites gaat zoeken, je even later gokreclames tegenkomt op sociale media zoals Facebook. Bovendien krijg je dan een labeltje dat je geïnteresseerd bent in gokken en krijg je dit soort advertenties vaker te zien.

Sociale media hebben dus geen expliciete locatietoegang nodig. Ook het IP-adres en je zoekgedrag geven al aan in welke regio je je bevindt. Als je Google Maps opent bij een winkel, online een product zoekt of een QR-code in een winkel scant, zijn dat allemaal signalen die duidelijk maken waar je je precies bevindt.

Privacy in het geding

We kunnen ons wel voorstellen dat je nu vraagtekens hebt bij je eigen privacy. Voor veel mensen voelt het idee dat hun bewegingen worden gevolgd niet prettig. Ook niet als je anoniem gevolgd wordt. Omdat je vaak niet weet welke app de gegevens voor welk doel gebruikt, wordt dat gevoel alleen maar groter. Veel mensen klikken gedachteloos op ‘toestaan’ bij locatie gerelateerde vragen. Pas later zie je de gevolgen daarvan in de vorm van gerichte advertenties.

In iOS 26 heeft Apple daarom nog duidelijker gemaakt welke apps toegang hebben tot je locatie. Maar toch blijft het wel vaag wat er nu precies achter de schermen gebeurt. Er is daardoor een kans op misbruik van de gegevens. Een locatie zegt immers veel over wie je bent, waar je woont en wat je interesses zijn.

Mag dit eigenlijk zomaar?

Het volgen van consumenten mag niet zomaar, maar is een grijs gebied. Je geeft toestemming voor het delen van je locatie, maar niet met het doel om meer relevante reclames te zien. In lange privacyverklaringen die bijna niemand leest is het juridisch wel afgedekt. Toezichthouders zijn daarom kritisch en Apple komt steeds met nieuwe functies om je bewust te maken van waarvoor je toestemming geeft.

Beperkingen instellen

Voel je je er toch niet goed bij, dan kun je uiteraard de locatietoegang voor sociale media blokkeren. Ga hiervoor naar je Instellingen-app, klik op ‘Privacy en beveiliging’ en vervolgens op ‘Locatievoorzieningen’. Hier zie je welke apps gebruikmaken van deze functionaliteit. Eventueel kun je ook ‘tracking’ uitzetten, zodat er minder van jouw gedrag offline en online te volgen is.